Krobia 24 grudnia 2018 r.
Opinia prawna
w zakresie przysługiwania diety sołtysowi w okresie po upływie kadencji do czasu wyboru nowego sołtysa.
Dieta, jako ekwiwalent kosztów ponoszonych przez Sołtysów, w związku z pełnieniem funkcji, przysługuje na podstawie Uchwały Rady Miejskiej w Krobi nr XXXIX/350/2017 z dnia 20 grudnia 2017 r. w sprawie zasad na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej będzie przysługiwała dieta. Zgodnie z jej treścią, ustala się stałą miesięczną dietę dla przewodniczącego organu wykonawczego jednostki pomocniczej w wysokości uzależnionej od liczby mieszkańców sołectwa. Diety wypłacane są na rachunek bankowy z dołu, za miniony miesiąc, do dnia 10-go następnego miesiąca, za wyjątkiem diety za miesiąc grudzień, w którym diety są wypłacane w terminie do 31 grudnia.
Bez wątpienia dieta przysługuje Sołtysom w związku z pełnieniem przez nich określonej funkcji i realizacji zadań wynikających z przepisów prawa, statutu i czynności techniczno-materialnych wynikających z potrzeb realizacji zadań Gminy w powierzonym im zakresie i w czasie jej pełnienia.
Sołtysi w Gminie Krobia powoływani są na okres 4 lat i zgodnie z treścią § 16 ust. 3 statutu sołectwa w Bukownicy (statuty sołectw mają taką samą treść zapisów, statut sołectwa Bukownicy został wybrany jako przykładowy) i upływa wraz z końcem kadencji Rady Miejskiej. W świetle tej regulacji pojawia się wątpliwość, czy Sołtysi po upływie kadencji Rady Miejskiej mają uprawnienia do dalszego działania i wykonywania swoich obowiązków i co za tym idzie maja również prawo otrzymywać dietę. Sołtys jest organem wykonawczym sołectwa i przysługują mu określone kompetencje wynikające zarówno z właściwych przepisów prawa jak i z treści statutu sołectwa. W przypadku wójta (burmistrza, prezydenta) art. 29 ustawy o samorządzie gminnym wprost wskazuje, ze po upływie kadencji pełni on swoją funkcję do czasu objęcia obowiązków przez nowo wybranego wójta albo osobę, którą Prezes Rady Ministrów wyznaczył do pełnienia funkcji wójta. Takiego zapisu nie zawierają statuty sołectw Gminy Krobia. Jednakże są powszechnie spotykane w zapisach statutów sołectwa na terenie kraju. Przykładowo zgodnie z treścią § 30 statutu sołectwa Modligobowice, Gmina Rychwał, po upływie kadencji Sołtys pełni swoją funkcję do czasu objęcia obowiązków przez nowo wybranego Sołtysa.
Pomimo braku takiego zapisu w statutach sołectw Gminy Krobi, analiza treści statutu oraz zasada ciągłości funkcjonowania organów publicznych wskazuje na konieczność analogicznego zastosowania rozwiązania, jak w przypadku zapisów dotyczących wójta, także w przypadku braku zapisu wprost w statucie sołectwa. Należy przyjać, że sołtysi pełnią swoja funkcję do czasu wyboru nowego sołtysa, po upływie kadencji. (np. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 18 kwietnia 1995 r. SA/Łd 2686/94 Kadencyjność działania organów gminy nie znosi ani nie zmienia istoty gminy jako lokalnej wspólnoty samorządowej mieszkańców, która w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność wykonuje zadania publiczne, niezbędne jest więc zapewnienie nieprzerwaności wykonywania zadań przez gminę.) funkcja sołtysa to nie tylko funkcja reprezentacyjna bowiem niejednokrotnie wiąże się ona z koniecznością realizacji zadań publicznych, a o stopniu skomplikowania tej funkcji świadczy przyznanie sołtysom statutu ochrony przewidzianego dla funkcjonariuszy publicznych. Nie tylko wykonują bowiem w terenie zadania gminne (inkaso, obwieszczenia, doręczenia), ale wielokrotnie są reprezentantami społeczności lokalnej (i to nie będąc jednocześnie radnymi, choć i takie przypadki się zdarzają) i czynnie uczestniczą w sesjach rad, spotykając się z samorządowcami. To oni z jednej strony współorganizują to najprostsze (a jednocześnie najbliższe mieszkańcom) obcowanie ze sferą publiczną, a przy tym ich ustami przekazywane są często wnioski i petycje.
Na konieczność takiego rozwiązania wskazują także wprost zapisy statutów sołectw Gminy Krobia. Należy do nich § 6 ust 1 statutu sołectwa Bukownica, który przewiduje przeprowadzenie wyborów na podstawie uchwały nowo-wybranej Rady Miejskiej w terminie 4 miesięcy od dnia wyborów w porozumieniu z sołtysem. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że przyjmując statut jego autorzy mieli świadomie i celowo pozbawić możliwość działania sołectwa przez okres do wyborów. Na wolę ciągłości działania sołtysa wskazuje także konieczność uzgodnienia z dotychczasowym sołtysem termin wyborów. Dodatkowo w § 6 ust 2 statutu został nałożony obowiązek na dotychczasowego sołtysa zawiadomienia mieszkańców o zebraniu. Ponadto zgodnie z treścią § 6 ust 3 to dotychczasowy sołtys lub przewodniczący Rady Sołeckiej otwiera zebranie wyborcze. Warto też zwrócić uwagę na niejednoznaczność treści § 16 ust 3 statutu, który wprowadza wątpliwości interpretacyjne dotyczące wskazania dwóch terminów upływu kadencji organów sołectwa. Jeden zgodnie z upływem kadencji Rady Miejskiej, drugi, biorąc pod uwagę treść § 6 ust 1, po upływie czterech lat od daty wyboru sołtysa.
Wnioski
Przytoczone zapisy statutu, zasada ciągłości wykonywania zadań publicznych jednoznacznie wskazują, że po upływie kadencji, do czasu wyboru nowego sołtysa, dotychczasowy sołtys pełni swoje obowiązki i w konsekwencji przysługuje mu z tego tytułu dieta. Jednocześnie należy wskazać zasadność dla celów precyzyjności i jednoznaczności regulacji prawnych dokonać stosownych zmian statucie wprowadzając zapis o ciągłości pełnienia obowiązków sołtysa po upływie kadencji oraz jednoznaczny zapis dotyczący upływu kadencji, biorąc pod uwagę, wydłużenie kadencji Rady Miejskiej.